ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΡΑΓΚΑΣΤΗ  ΜΑΡΙΑ 
      
                   

(Μαρτυρία)             

                           Μετάφραση                        

            Γι' αυτή λοιπόν την κατηγορία δεν ξέρω για ποιο σκοπό πρέπει να πω περισσότερα. Εξάλλου μου φαίνεται, κύριοι βουλευτές, ότι στους άλλους δικαστικούς αγώνες μόνο για τις ίδιες τις κατηγορίες αρμόζει να απολογείται κάποιος, ενώ στις δίκες δοκιμασίας (για επικύρωση εκλογής) είναι δίκαιο να λογοδοτεί (ο "δοκιμαζόμενος") για όλη τη ζωή του. Σας παρακαλώ λοιπόν να με ακούσετε με καλή διάθεση. Θα απολογηθώ άλλωστε όσο μπορώ πιο σύντομα.

            Εγώ λοιπόν πρώτα-πρώτα, αν και δεν κληρονόμησα μεγάλη περιουσία εξαιτίας των συμφορών και του πατέρα μου και της πόλης πάντρεψα δύο αδελφές αφού έδωσα προίκα σε καθεμιά τριάντα μνες, και με τον αδελφό μου έτσι μοιράστηκα την περιουσία ώστε εκείνος να ομολογεί ότι έχει από την πατρική περιουσία μεγαλύτερο μερίδιο συγκριτικά από εμένα, και ως προς όλους τους άλλους έχω ζήσει έτσι, ώστε ποτέ μέχρι τώρα δεν έδωσα καμιά αφορμή παραπόνου ούτε σε έναν (συμπολίτη μου).

            Και τις ιδιωτικές μου υποθέσεις έτσι τις έχω διευθετήσει. για το δημόσιο βίο μου όμως θεωρώ ότι τη μεγαλύτερη απόδειξη της τιμιότητάς μου αποτελεί αυτό, ότι δηλαδή από τους νεότερους όσοι τυχαίνει να περνούν (χάνουν) τον καιρό τους με ζάρια ή με ποτά ή με τέτοιου είδους ακολασίες, θα δείτε ότι όλοι αυτοί είναι εχθροί μου, και ότι πλάθουν για μένα πάρα πολλούς μύθους και λένε πάρα πολλά ψέματα. Κι όμως είναι φανερό ότι αν είχαμε τις ίδιες επιθυμίες δε θα είχαν τέτοια γνώμη για μένα. Επιπλέον, κύριοι βουλευτές, κανείς δε θα μπορούσε να αποδείξει ότι έχει γίνει για μένα ούτε ιδιωτική δίκη επονείδιστη, ούτε έγγραφη καταγγελία για δημόσιο αδίκημα, ούτε μήνυση για δημόσιο αδίκημα. και όμως βλέπετε ότι άλλοι πολλές φορές έχουν εμπλακεί σε τέτοιους δικαστικούς αγώνες. Ως προς τις εκστρατείες λοιπόν και τους κινδύνους που αφορούν στους εχθρούς σκεφθείτε πως συμπεριφέρομαι στην πόλη. Πρώτα-πρώτα δηλαδή όταν κάνατε συμμαχία με τους Βοιωτούς και έπρεπε να τους βοηθήσετε στην Αλίαρτο, αν και είχα καταγραφεί από τον Ορθόβουλο στο ιππικό, επειδή έβλεπα πως όλοι νόμιζαν ότι έπρεπε οι ιππείς να είναι ασφαλείς, (στους ιππείς να υπάρχει ασφάλεια), ενώ θεωρούσαν ότι οι οπλίτες κινδύνευαν, αν και άλλοι κατατάχθηκαν στο ιππικό χωρίς να υποβληθούν σε δοκιμασία παράνομα, εγώ, αφού παρουσιάστηκα, είπα στον Ορθόβουλο να με διαγράψει από τον κατάλογο, επειδή θεωρούσα ότι ήταν ντροπή, ενώ ο λαός επρόκειτο να κινδυνεύει, εγώ να εκστρατεύω αφού προετοίμασα ασφάλεια για τον εαυτό μου. Και για χάρη μου ανέβα στο βήμα, Ορθόβουλε. 

                       Ερμηνευτική προσέγγιση                                  

 §10: Η συμπεριφορά του Μαντιθέου στην ιδιωτική του ζωή:

                                                                Αντίθεση

1)    ουσίας μοι                                     δύο μέν αδελφάς...εκατέρα       
ου πολλής καταλειφθείσης       πρός τον αδελφόν  δ'...των πατρώων

       Η αναφορά στις υποχρεώσεις του και στη συνέπειά του σ' αυτές ως προς θέματα της ιδιωτικής ζωής όπως παρουσιάζεται στοχεύει :

      ®  στην προβολή της εντιμότητας και υπευθυνότητάς του απέναντι στα μέλη της οικογένειάς του (αφιλοκερδής – συνεπής - δίκαιος)

      ®  (με τη σύντομη έκταση που αφιερώνει σ' αυτήν την παρουσίαση σε σχέση με τη συμπεριφορά του στη δημόσια ζωή και τη στρατιωτική του θητεία) στην προβολή του ως ενός πολίτη για τον οποίο ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το κοινό και όχι το ατομικό συμφέρον, δηλαδή στην παρουσίαση του ήθους ενός πολίτη-προτύπου, όπως θα τον ήθελαν τότε οι Αθηναίοι κι ακόμη περισσότερο επειδή αυτός ήταν υποψήφιος για εκλογή σε υψηλό δημόσιο αξίωμα.

      Δύο μεν αδελφάς εξέδωκα, επιδούς τριάκοντα μνάς εκατέρα: Ο Μαντίθεος αναφέρεται σε δύο βασικούς κοινωνικούς θεσμούς, του γάμου και της προίκας. Ο γάμος  ήταν νομικά έγκυρος, αν προηγείτο η εγγύη, δηλαδή η υπόσχεση παράδοσης της γυναίκας από τον πατέρα ή αδελφό της στον μέλλοντα σύζυγό της. Η προίκα αποτελούσε συνεισφορά στα έξοδα συντήρησης της  γυναίκας και των παιδιών που επρόκειτο να αποκτήσει. Το ποσόν της το συμφωνούσαν κατά την εγγύη. Ο προστάτης της νύφης έδινε ως προίκα χρήματα ή κάποια έκταση γης ή άλλα περιουσία. Αν ένας γάμος λυνόταν με διαζύγιο, η προίκα έπρεπε να επιστραφεί μαζί με τη γυναίκα στον πατέρα ή αδελφό της. Το ίδιο συνέβαινε, αν η γυναίκα πέθαινε άτεκνη.    

2)    §§11-12: Η συμπεριφορά του Μαντιθέου στη δημόσια ζωή :

  α.  «των νεωτέρων όσοι... διαφόρους  όντας... ει των αυτών... εμού»:  Η σύγκρισή του με συνομηλίκους του που επιδίδονταν σε ακόλαστες πράξεις στοχεύει στην προβολή μέσα από αυτήν την αντίθεση της ανωτερότητας του δικού του ήθους, της άμεμπτης, άψογης συμπεριφοράς του που εύλογα - σε ανθρώπους που δεν μπορούν να τον φθάσουν - προκαλεί το φθόνο και οδηγεί στην πιο εύκολη λύση, τη διαβολή, τη συκοφαντία, ενδεικτική και αυτή του ήθους των εχθρών του (επιχείρημα ψυχολογικό).

  β.  "ουδείς... ούτε δίκην... ούτε γραφήν... ούτε εισαγγελίαν... ¹ καίτοι ετέρους οράτε... αγώνας καθεστηκότας": Αναφερόμενος στην ηθική διάσταση της συμπεριφοράς και της προσωπικότητάς του με την εμφαντική παρουσίαση της μη ανάμιξής του σε οποιοδήποτε δικαστικό αγώνα είτε ως κατηγορουμένου είτε ως κατηγόρου στοχεύει στην προβολή του ήθους του, το οποίο και πάλι ανταποκρίνεται στα πρότυπα που η Αθηναϊκή πολιτεία προσδιορίζει και απαιτεί από τα μέλη της (ήσυχος-νομιμόφρων).

3)  §§13-[17] Η συμπεριφορά του Μαντιθέου στα πλαίσια της
                 στρατιωτικής του υπηρεσίας:

       "...κατειλεγμένος  ιππεύειν" ¹ επειδή πάντας... ιππεύουσιν ασφάλειαν... οπλίταις κίνδυνον... ¹ ετέρων αναβάντων... αδοκιμάστων... Þ εξαλείψαί με του καταλόγου..." :      Η συμμετοχή του στην εκστρατεία στη Βοιωτία, εκτός από τη στρατιωτική υπηρεσία του, συνδέεται και με μία γενναία και συνειδητά ειλημμένη απόφαση ενδεικτική της φιλοτιμίας αλλά και της ευαισθησίας ενός ανθρώπου - δέκτη των επιταγών της κοινής γνώμης. Η υποδειγματική του συμπεριφορά, ο ηρωισμός και η ριψοκίνδυνη διάθεσή του αποτελούν στοιχεία του χαρακτήρα ενός ιδανικού ανθρώπου, πολίτη, (υποψήφιου) δημόσιου άνδρα (φιλότιμος - ατρόμητος - όχι άνθρωπος των εύκολων λύσεων).

Στόχος σύμφωνα με τη δέσμευση του στο Προοίμιο "μετρίως βεβιωκώς" :

1)    Να αποδείξει ότι εκπλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις

2)    Να αποδείξει ότι στην ιδιωτική και δημόσια ζωή του πολιτεύθηκε με σωφροσύνη και μετριοπάθεια. 
 

         Επιχειρήματα

§9     ·   Η διαδικασία της δοκιμασίας απαιτεί να αναφερθεί σε όλη του τη ζωή. Άρα δικαιούται να μιλήσει όχι μόνο για τη συγκεκριμένη κατηγορία αλλά για όλα. (Λογική)

§10        Στην ιδιωτική ζωή

         ·   Προίκισε τις αδελφές του

         ·   Επέτρεψε στον αδελφό του να πάρει το μεγαλύτερο μερίδιο της πατρικής περιουσίας

         ·   Δεν ήρθε σε προστριβές με τους συγγενείς του

 Άρα: είναι συνεπής, σεμνός, ολιγαρκής, αξιοπρεπής, αφιλοκερδής (Λογική και  Συναίσθημα)

§11        Στη δημόσια ζωή (1)

         ·   Δε συναναστρέφεται ούτε συχνάζει

                                ¯                                      ¯

              με άσωτους και                         σε κυβευτήρια

              διεφθαρμένους νέους               ή σκιραφεία

         ·   Όσοι συχνάζουν σε τέτοια μέρη τον μισούν και λένε ψέματα

Άρα: Είναι τίμιος, ειλικρινής, πράος κόσμιος, ευυπόληπτος (Ηθική -                      Ψυχολογία)

§12        Στη δημόσια ζωή (2)

         ·   Δεν έχει εμπλακεί σε δίκη για αισχρά ζητήματα

         ·   Δεν έχει μηνυθεί για παρανομία κατά του δημοσίου

         ·   Δεν έχει καταγγελθεί για σοβαρό αδίκημα εναντίον της πολιτείας

            Άρα: Δεν είναι φιλόδικος, εριστικός. (Ηθική)

§13        Στη στρατιωτική ζωή:

         ·   Εκτέλεσε το χρέος του (Μάχη της Αλιάρτου)

         ·   Προτίμησε να πολεμήσει ως οπλίτης και όχι ως ιππέας
                                                   ¯                          ¯
                                            μεγαλύτερος         μικρότερος
                                               κίνδυνος              κίνδυνος

             Άρα: Είναι γενναίος, φιλότιμος. 

           Ρητορικά ήθη -  Ηθοποιία

1)    Στόχος του Μαντιθέου (μέσα από τις αντιθέσεις) να παρουσιάσει τον εαυτό του ως υποδειγματικό άνθρωπο και πολίτη.

·     Εκθέτει με σεμνότητα και μετριοπάθεια γεγονότα από την ιδιωτική του ζωή (αδελφές - αδελφός) και τη δημόσια (συναναστροφές, μη φιλόδικος).

·     Παρουσιάζει τον εαυτό του φιλότιμο και πρόθυμο στις υποχρεώσεις για την πατρίδα.

2)      "Βάλλει" το ήθος των αντιπάλων (έμμεση αναφορά στους κατηγόρους). 

            Παθοποιία

       Στόχος Μαντιθέου:

1)    Να κερδίσει τη συμπάθεια του ακροατηρίου

·     Παράκληση να τον ακούσουν με ευμένεια

·     Υπόσχεση να είναι σύντομος

2)    Να διεγείρει την αγανάκτηση και οργή των Βουλευτών εναντίον αντιπάλων  

                Αισθητικά - Σχήματα λόγου

Αντιθέσεις:

- εν μέν τοις άλλοις... εν δέ ταις δοκιμασίαις...

- δύο μεν αδελφάς... τόν δ' αδελφόν ούτως...

- Τά μέν ίδια... περί δέ των κοινών....

- Τοις μέν ιππεύουσι... τοις δ' οπλίταις...

Πολυσύνδετα:

- καί τάς του πατρός καί τάς της πόλεως...

- ή πότους ή περί τάς τοιαύτας...

- καί πλείστα... και ψευδομένους...

- ούτε δίκην... γραφήν ούτε εισαγγελίαν

Πρόληψη:

- ποιήσομαι δέ τήν απολογίαν διά βραχυτάτων

Ανακεφαλαιώσεις:

- περί μέν τοίνυν αυτής της αιτίας... λέγειν...

- καί τά μέν ίδια ούτως διώκηκα

Περίφραση:

- Τυγχάνουσι τάς διατριβάς ποιούμενοι

Ομοιοτέλευτο:

- ετέρων - αναβάντων - απάντων

    Λιτότητας

- ου πολλής